افرادى كه حديث‌شناس نيستند بسيار سخت و پيچيده مىشود . سوم - روايت يزيد رقاشى : يزيد بن ابان گفته است : اين روايت را از انس صحابى كه از رسول خدا شنيده ، دريافت كرده ، و با اين سخن ، هم بر انس و هم بر رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلم دروغ بسته است . در حالى كه سيماى خارجىاش در جامعه ، زاهد و عابد و گريان است ! براستى اثر روايتى كه افرادى همانند يزيد عابد زاهد گريان ، در موعظه‌ها و داستانهاى خود روايت مىكنند چه مقدار است ؟ ! آيا غير متخصص در علم حديث‌شناسى مىتواند بفهمد كه يزيد رقاشى ، آنچه را از حسن بصرى شنيده ، به صحابى پيامبر انس و به پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلم نسبت داده است ؟ ! بويژه كه پس از آنان نيز مفسرانى مانند طبرى ( متوفاى 310 ه ) تا سيوطى ( متوفاى 911 ه ) از پى هم مىآيند و اين افسانه‌ها را در تفاسير خود وارد مىكنند ، و غمبارتر آنكه آنان در نقل خود به آنچه از روايات اسرائيلى در اينجا آورديم بسنده نكرده‌اند ، بلكه دامنه نقل از چنين راويان را به ديگر صحابه و تابعين گسترش دادند ، و ما برخى از آنان را در جزء پنجم و دوازدهم " نقش ائمه در احياى دين " آورده‌ايم « 1 » ، مانند : 1 - صحابى عبد اللّه بن عمر و عاص ، كسى كه دو انبان بزرگ از نوشته‌هاى اهل كتاب را در برخى جنگها به دست آورد ، وى از اين كتابها بدون ذكر هيچ‌گونه مرجعى روايت مىكرد . 2 - صحابى تميم دارى ، وى پس از آنكه راهب نصارى بود اسلام آورد ، و در روزهاى جمعه در مسجد پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلم - پيش از شروع خطبه نماز توسط خليفه دوم عمر بن خطاب - سخنرانى مىكرد . اين كار ، در زمان خليفه عثمان ، به هفته‌اى دو روز گسترش يافت . 3 - كعب الاحبار [ تابعى ] : او در زمان خلافت عمر اسلام آورد و پس از آن ، در رديف علماى مسلمان به حساب آمد . پس از اين گروه ، كسان ديگرى ، افسانه‌هاى ياد شده را از اينان گرفته و تفسير قرآن ناميدند ، مانند :

--> ( 1 ) - جزء اول تا چهاردهم با همين عنوان به فارسى چاپ و نشر شده است .